Birçok fabrikada üretim hatları yıllar içinde yenilenir, makineler değişir, kapasite artar. İdari ofisler ise çoğu zaman tesisin ilk kurulduğu günkü haliyle kalır: yetersiz aydınlatma, makine gürültüsünün duyulduğu toplantı odaları, eskimiş tavanlar ve artan personele yetmeyen çalışma alanları. Denetçiler, müşteriler ve tedarikçiler ise şirketi ilk olarak bu alanlarda tanır.
Fabrika ofis tadilatı, sıradan bir ofis yenilemesinden önemli bir noktada ayrılır: tadilat sürerken üretim durmamalıdır. Bu yazıda fabrika idari alanlarının üretimi aksatmadan nasıl yenilenebileceğini, planlamadan uygulamaya kadar ele alıyoruz.
Fabrika ofisini sıradan bir ofisten ayıran ne?
Şehir merkezindeki bir ofis tadilatında çoğu zaman çalışanlar geçici olarak başka bir yere taşınır ve alan tamamen şantiyeye dönüşür. Fabrikada bu genellikle mümkün değildir. Planlama, satın alma, sevkiyat ve kalite kontrol birimleri üretimle eş zamanlı çalışmak zorundadır; bu birimlerin bir gün bile devre dışı kalması sevkiyatları ve üretim planını etkiler.
Ayrıca fabrika ortamı tadilat ekibine kendine özgü kurallar getirir. Forklift güzergahları, vardiya değişim saatleri, sevkiyat rampalarının yoğun olduğu zaman dilimleri ve tesisin güvenlik prosedürleri iş programını doğrudan belirler. Gıda, ilaç veya elektronik gibi hijyen ve toz hassasiyeti yüksek sektörlerde ise tadilat kaynaklı tozun üretim alanına ulaşmaması kritik önem taşır.
Keşif: tadilattan önce cevaplanması gereken sorular
Fabrika ofis tadilatında keşif, yalnızca ölçü almak değildir. İş programının sağlıklı kurulabilmesi için şu soruların baştan netleşmesi gerekir
Hangi birimler tadilat süresince kesintisiz çalışmak zorunda?
Vardiya saatleri ve hafta sonu çalışma düzeni nasıl?
Sevkiyat ve malzeme kabulünün yoğun olduğu saatler hangileri?
Elektrik panoları, sunucu odası, basınçlı hava ve diğer tesisat hatları ofis alanından geçiyor mu?
Yangın algılama ve söndürme sistemleri ofis alanında nasıl kurgulanmış?
Tadilat ekibinin malzeme girişi, park ve sosyal alan kullanımı nasıl olacak?
Bu bilgiler, tadilatın hangi sırayla ve hangi saatlerde yapılacağını belirleyen etaplama planının temelini oluşturur.
Etaplama: tadilatı parçalara bölmek
Üretimi aksatmamanın en etkili yolu, tadilatı etaplara bölmektir. Her etapta yalnızca belirli bir bölüm şantiyeye dönüşür; o bölümdeki çalışanlar geçici olarak başka bir alanda çalışmaya devam eder. Bir etap tamamlanıp teslim edildikten sonra diğerine geçilir.
| Etap | Örnek kapsam | Çalışma düzeni |
|---|---|---|
| 1. Hazırlık | Geçici çalışma alanlarının kurulması, toz bariyerleri, tesisat tespitleri | Mesai dışı veya hafta sonu |
| 2. Ortak alanlar | Toplantı odaları, yemek ve dinlenme alanları | Ofis çalışmaya devam eder |
| 3. Çalışma alanları | Departman bazında bölüm bölüm yenileme | Her departman sırayla geçici alana taşınır |
| 4. Yönetim ve karşılama | Yönetici odaları, giriş ve ziyaretçi alanı | Genellikle son etapta, kısa sürede |
Etapların sırası her tesiste farklıdır. Önemli olan, kesintisiz çalışması gereken birimlerin hiçbir zaman çalışma alanından yoksun kalmamasıdır. Geçici çalışma alanı olarak kullanılmayan bir toplantı odası, eğitim salonu veya ofis konteyneri bu süreçte çözüm olabilir.
Toz ve gürültü: iki yönlü bir sorun
Fabrika ofis tadilatında toz ve gürültü iki yönlüdür. Bir yandan tadilatın tozu ve gürültüsü hem ofis çalışanlarını hem de üretim alanını etkiler; diğer yandan üretimin gürültüsü ve titreşimi yenilenen ofislerin tasarımında çözülmesi gereken kalıcı bir sorundur.
Tadilat süresince çalışılan bölüm, tavana kadar uzanan geçici bölmelerle kapatılmalıdır. Bu bölümdeki havalandırma menfezleri kapatılarak tozun klima kanalları üzerinden diğer alanlara taşınması önlenir. Kırım, kesim ve delme gibi yüksek gürültülü ve tozlu işler, vardiya dışı saatlere veya hafta sonuna planlanır. Özel ölçü mobilyalar, paneller ve dolaplar atölyede üretilip sahaya yalnızca montaj için getirildiğinde, sahadaki toz ve gürültü önemli ölçüde azalır.
İş sağlığı ve güvenliği koordinasyonu
Tadilat ekibi, fabrikanın kendi çalışanlarıyla aynı alanda çalışır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 23. maddesi, aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaştığı durumlarda işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin uygulanmasında iş birliği yapmasını, riskleri önleme çalışmalarını koordinasyon içinde yürütmesini ve birbirlerini bu riskler hakkında bilgilendirmesini öngörür. Aynı madde, organize sanayi bölgeleri gibi birden fazla işyerinin bulunduğu yerlerde bu koordinasyonun yönetim tarafından sağlanacağını da belirtir.
Uygulamada bu; tadilat ekibinin fabrikanın iş güvenliği kurallarına uyum eğitimi almasını, kişisel koruyucu donanım kullanmasını, kaynak ve kesme gibi kıvılım çıkaran işlerin izin ve önlemlerle yapılmasını, forklift güzergâhlarının ve acil kaçış yollarının tadilat boyunca açık tutulmasını gerektirir. Bu konuların tadilat başlamadan fabrikanın iş güvenliği sorumlusuyla birlikte planlanması, sahada yaşanabilecek duraklamaları da önler.
Fabrika ofisine özel tasarım kararları
Tadilat, idari alanları yalnızca yenilemek için değil, fabrika ortamının getirdiği sorunları kalıcı olarak çözmek için de bir fırsattır.
Üretim alanına bakan camlar: Birçok fabrikada yöneticiler ofislerinden üretim hattını görmek ister. Bu camlar, ses yalıtımı yüksek akustik lamine camlardan seçilmezse makine gürültüsü ofise doğrudan ulaşır. Cam ile çevresindeki duvar birleşimlerinin de sızdırmaz şekilde detaylandırılması gerekir.
Ses yalıtımlı bölmeler: Toplantı odaları ve yönetici ofisleri, içi yalıtım dolgulu ve döşemeye kadar devam eden bölme duvarlarla ayrılmalıdır.Bu duvarların nasıl yapılması gerektiğini alçıpan bölme duvar uygulaması yazımızda anlattık
Akustik tavan: Açık çalışma alanlarında baffle, taşyünü veya akustik keçeli metal tavanlar hem iç yankıyı azaltır hem de tavan üstündeki tesisata kolay erişim sağlar.Seçenekleri asma tavan sistemleri rehberimizde karşılaştırdık.
Dayanıklı malzemeler ve geçiş bölgeleri: Üretimden ofise geçişin olduğu kapılarda zemin, duvar ve kapılar yoğun kullanıma ve kire karşı dayanıklı seçilmelidir. Bu noktalarda bırakılan bir geçiş bölgesi ve paspas alanı, üretim tozunun ve kirinin ofis içine taşınmasını azaltır.
Ziyaretçi karşılama: Denetçi, müşteri ve tedarikçi ziyaretlerinin yapıldığı giriş ve toplantı alanları, şirketin kurumsal kimliğini yansıtacak şekilde ele alınmalıdır.Giriş alanı tasarımını ofis resepsiyon ve giriş alanı yazımızda inceleyebilirsiniz.
Yangın güvenliği ve izinler
Ofis alanında yeni bölmeler oluşturulması veya asma tavanın değiştirilmesi, yangın algılama dedektörlerinin, sprinkler başlıklarının ve acil aydınlatmanın yeniden düzenlenmesini gerektirebilir. Yeni oluşturulan her oda, yangın algılama ve söndürme açısından ayrıca değerlendirilmelidir. Kaçış yolları ve acil çıkışlar, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'e uygun kalmalı; tadilat süresince de kapatılmamalıdır.
Taşıyıcı sisteme, cepheye veya alanın kullanım amacına dokunan değişiklikler ise belediyeden izin gerektirebilir. Bu nedenle kapsamlı tadilatlarda proje aşamasında mevcut ruhsat ve projeler incelenmeli, izin gerektiren bir değişiklik olup olmadığı baştan netleştirilmelidir.
Fabrika ofis tadilatı için kısa kontrol listesi
- Kesintisiz çalışması gereken birimler ve geçici çalışma alanları belirlendi mi?
- Etap planı vardiya ve sevkiyat saatleriyle uyumlu mu?
- Gürültülü ve tozlu işler mesai dışına planlandı mı?
- Toz bariyerleri ve havalandırma kapatmaları iş programında var mı?
- Tadilat ekibinin iş güvenliği uyum eğitimi ve izin süreçleri netleşti mi?
- Yangın algılama, sprinkler ve kaçış yolları yeni yerleşime göre kontrol edildi mi?
- Özel ölçü mobilya ve paneller atölyede ön üretime alındı mı?
Sık Sorulanlar
Fabrika ofis tadilatı hafta sonu ve gece yapılabilir mi?
Evet. Gürültülü ve tozlu işlerin vardiya dışı saatlere ve hafta sonuna planlanması, fabrika tadilatlarında yaygın bir yöntemdir. Montaj, boya ve ince işler gibi daha sessiz işler ise gün içinde, etaplama planına göre yürütülebilir.
Tadilat süresince ofis çalışanları nerede çalışır?
Etaplı tadilatta her departman, kendi bölümü yenilenirken tesis içindeki boş bir alana, eğitim salonuna, toplantı odasına veya geçici ofis konteynerine taşınır. Bölümü tamamlanan departman yeni alanına döner ve sıradaki departman taşınır.
Fabrikanızın idari alanlarını birlikte planlayalım
Zer Design Mimarlık olarak Kartal merkezli ekibimizle Tuzla, Pendik, Gebze ve Dudullu başta olmak üzere İstanbul ve çevresindeki sanayi bölgelerinde fabrika ofis ve idari alan projelerini tasarımdan uygulamaya tek elden yürütüyoruz. Ses yalıtımı, bölme duvar, asma tavan ve özel ölçü ofis mobilyası imalatını kendi ekibimizle yapıyor, iş programını üretim düzeninize göre planlıyoruz. Ses yalıtımı çözümlerimiz için ses yalıtımı ve akustik uygulama sayfamızı, tahmini bütçe için ofis tasarım maliyeti hesaplama sayfamızı inceleyebilir, tesisinizde keşif için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
